De kracht en keerzijde van AI

Een AI-chatbot kan heel zelfzeker klinken en toch fout zitten. Soms geeft hij informatie die onvolledig of verouderd is. Soms verzint hij zelfs feiten, bronnen of details. Dat noemen we ook wel hallucineren. 

Gebruik AI daarom niet als enige bron voor belangrijke informatie. Zeker bij vragen over bijvoorbeeld gezondheid, geld, rechten, werk of administratie controleer je het antwoord beter bij een betrouwbare bron. 

AI leert van menselijke data. En mensen zijn niet vrij van vooroordelen en stereotypen. Die kunnen dus ook in AI-systemen terechtkomen. Daardoor kan een AI bijvoorbeeld bepaalde groepen eenzijdig voorstellen, bestaande stereotypen herhalen of sommige perspectieven minder goed meenemen. 

Bij veel AI-systemen is het niet helemaal duidelijk met welke data ze getraind zijn. Bovendien zijn moderne AI-modellen zo complex dat het moeilijk is om precies te achterhalen waarom ze tot een bepaald antwoord komen. 

Je hoort daarom weleens dat AI een zwarte doos is. We zien wat we erin stoppen en wat eruit komt, maar wat er precies tussenin gebeurt, is niet altijd uit te leggen.

Sommige AI-tools nemen het niet zo nauw met privacy en de GDPR-wetgeving. Alles wat je ingeeft, kan dus worden bewaard of gebruikt om het systeem verder te trainen. Deel daarom nooit persoonlijke gegevens, zoals medische of financiële informatie, wachtwoorden of vertrouwelijke gesprekken. 

Ook auteursrechten zijn een aandachtspunt. AI wordt getraind met grote hoeveelheden bestaande inhoud, waaronder mogelijk beschermd materiaal. Bovendien is het niet altijd duidelijk wie de rechten heeft op wat AI maakt. 

AI is snel en gemakkelijk. Daardoor bestaat het risico dat we er steeds meer op vertrouwen. Waarom zelf nog een tekst schrijven als AI het in tien seconden kan? Of waarom zelf verschillende opties afwegen als een chatbot meteen een antwoord geeft? 

Toch blijft het belangrijk om zelf na te denken. Zie AI als een hulpmiddel, niet als iemand die al het denkwerk en beslissingen van je overneemt. Controleer de output, pas ze aan en beslis zelf wat je ermee doet.

AI lijkt misschien iets dat zich volledig ‘in de cloud’ afspeelt, maar achter elke vraag zitten fysieke computers en datacenters. Om AI-modellen te trainen en te gebruiken, is er veel rekenkracht en elektriciteit nodig. Datacenters verbruiken bovendien veel water om hun servers te koelen. Ook de milieu-impact van AI is daarom iets om rekening mee te houden.