Hoe zet je een uitleendienst voor digitale toestellen op?

Dit artikel is deel van Digitale inclusie

Door een uitleendienst op te zetten kan je bijdragen aan digitale toegang voor iedereen. Dat is de basisvoorwaarde om van digitale inclusie te kunnen spreken. Zo’n uitleendienst bevindt zich meestal in een digipunt, zodat mensen er ook terechtkunnen met digitale vragen. Maar hoe zet je zo’n uitleendienst op?

Welke toestellen leen je uit?

Je kan verschillende types toestellen uitlenen: laptops, tablets, smartphones … Welke toestellen je best aanbiedt, hangt af van de noden van je doelgroep.

Ga in gesprek met organisaties die de doelgroep bereiken of met de doelgroep zelf om een beter beeld te krijgen van welke toestellen ze hebben en welke ze zouden willen uitlenen. Organiseer een focusgroep, verspreid een enquête of bevraag mensen in een spontaan interview.

Hoe geraak je aan digitaal materiaal?

Er zijn twee manieren om aan digitaal materiaal te komen: door het te krijgen of door het te kopen. Het kan ook interessant zijn om beide methodes te combineren.

Ontdek organisaties die digitaal materiaal schenken of voordelig verkopen.

Als je digitaal materiaal wil inzamelen, kan je een oproep doen aan bedrijven en/of buurtbewoners om hun afgeschreven toestellen te doneren. Door samen te werken met partners heb je een grotere kans op succes.

Over het algemeen zijn toestellen van bedrijven interessanter omdat je zo een groot aantal toestellen van hetzelfde model kan overnemen. Dat maakt het gemakkelijker om ze klaar te maken voor gebruik en om ze te onderhouden. Tegelijk kan het voor bedrijven een drempel zijn om toestellen te schenken uit angst om gevoelige informatie prijs te geven.

Wil je buurtbewoners oproepen om hun digitale toestellen te schenken? Richt dan inzamelpunten in op openbare plaatsen waar veel volk komt. Denk aan de bibliotheek of de kringwinkel. Een voordeel van inzamelacties bij buurtbewoners is dat ze vaker een grotere verscheidenheid aan toestellen binnenbrengen, zoals smartphones, chromebooks, tablets …

Toestellen inzamelen is een erg tijdsintensief proces. Daarom kan het soms interessanter zijn om nieuwe of refurbished toestellen aan te kopen. Net als bij toestellen van bedrijven, is het voordeel dat je veel toestellen van hetzelfde model kan aanschaffen. Bovendien kunnen bepaalde toegankelijkheidssoftware enkel draaien op nieuwe toestellen.

Tip: maak een inventaris van de toestellen

Lijst op welke toestellen de uitleendienst heeft. Voeg de gegevens van de gebruiker eraan toe en de status van het toestel:

beschikbaar: klaar om uitgeleend te worden
uitgeleend
onderhoud-herstel: nog klaar te maken voor uitleen
niet uitrolbaar: defect
missing in action: niet teruggekomen op het einde van de uitleentermijn

Hoe bepaal je wie een toestel mag uitlenen?

Als je veel toestellen ter beschikking hebt, hoef je geen strenge voorwaarden op te leggen. Als je een beperkte voorraad hebt, kan je ervoor kiezen om toestellen uit te lenen aan kwetsbare doelgroepen. Er zijn verschillende criteria die je kan vooropstellen om te bepalen of iemand kwetsbaar is:

recht hebben op een verhoogde tegemoetkoming via het ziekenfonds,
een leefloon ontvangen,
in schuldbemiddeling, budgetbeheer of budgetbegeleiding zijn,
werken in een beschutte/sociale werkplaats of maatwerkbedrijf

Er zijn ook andere voorwaarden die je kan voorleggen, afhankelijk van je doelgroep, zoals:

wonend of schoolgaand zijn in de gemeente of stad,
in actieve begeleiding zijn naar werk,
een specifieke opleiding aan het volgen

Ontdek hoe je deze mensen kan bereiken.

Welke regels en afspraken hang je vast aan het lenen van een toestel?

Het is belangrijk om voor de uitleenperiode een contract op te stellen tussen de organisatie die een toestel uitleent en de persoon die het toestel ontleent. In dat contract kan je volgende gegevens opgenomen:

gegevens van de ontlener
gegevens van het toestel
de uitleenperiode
waarvoor het toestel mag gebruikt worden
wat bij schade of niet teruggeven van het toestel

Hoe kan je ontleners zo goed mogelijk ondersteunen?

Het doel van een intakegesprek is om de noden van de bezoeker in kaart te brengen. Zo kan je een pakket bepalen op maat. Bespreek eerst waarvoor de bezoeker een toestel wil gebruiken, en bepaal daarna welk toestel en welke software het best beantwoorden aan die noden. Ga ook na of de uitlener nood heeft aan verdere ondersteuning. Zo kan je doorverwijzen naar het digipunt en/of het vormingsaanbod.

Het kan ook nuttig zijn om een basiscursus te voorzien voor personen die een toestel uitlenen. Zo leren ze meteen hoe ze met hun toestel aan de slag kunnen. Je kan ook een terugkommoment organiseren: zo kan je contact houden met de ontlener en opvolgen of er iets mis is met het toestel. Tegelijkertijd kan de ontlener hulp vragen bij eventuele vragen of problemen.

Lees meer

Meer info over digipunten

Hoe kan je meer digistarters bereiken?

In heel Vlaanderen zijn er acties om digistarters te ondersteunen en verder te helpen met digitale vragen. Samen bereiken we al enorm veel digistarters, maar het blijft een uitdaging om voor iedereen een aanbod te voorzien. Ontdek hoe je een ruimere of specifieke doelgroep kan bereiken.

Digitale inclusie
Wat is een digipunt?

Digitale vragen hoeven geen drempel te zijn. In heel Vlaanderen bestaan er digipunten en digibanken waar je terechtkan voor ondersteuning. Maar waar vind je zo’n plek, voor wie is het en wat kan je er doen?

Digitale inclusie
Hoe organiseer je een digipunt?

Heel wat mensen hebben nood aan digitale ondersteuning, toegang tot computers en laagdrempelige vormingen. Een digipunt biedt een toegankelijke plek waar iedereen terechtkan voor hulp, uitleg en het versterken van digitale vaardigheden. In dit artikel ontdek je hoe je zo’n digipunt uitbouwt tot een succes.

Digitale inclusie

Gepubliceerd op 29 januari 2026