Waarom is je smartphone zo aantrekkelijk?

Dit artikel is deel van Digitale balans

Je smartphone even aan de kant leggen: voor velen is het makkelijker gezegd dan gedaan. En toch... een paar decennia geleden konden we nog prima zonder. Waarom is dat ding toch zo aantrekkelijk?

Oef, het ligt niet alleen aan jou

Vind je van jezelf dat je te veel bezig bent met je smartphone? Dan kan je dat voor een groot deel op je toestel steken:

“Mensen geven al snel zichzelf de schuld wanneer ze niet zonder hun smartphone kunnen, maar is dat wel zo? Apparaten en apps worden vaak zo ontwikkeld dat we er afhankelijk van worden. Makers gebruiken een aantal mechanismen die inspelen op onze psychologische zwakheden, waardoor onze aandacht bij het scherm blijft.”
Karen vierkant
Karen Linten
Expert digitale balans
Mediawijs

Veel technieken die apps aantrekkelijker maken, spelen in op het feit dat we van nature nieuwsgierig zijn en (on)bewust op zoek gaan naar bevestiging. Net zoals we in het echte leven houden van complimentjes, vinden we het online ook fijn om te horen dat we goed bezig zijn. Likes, hartjes en positieve reacties geven ons een goed gevoel, dus checken we graag meermaals per dag of we nog ‘online complimentjes’ hebben gekregen.

6 trucjes die je naar je smartphone doen grijpen

Gekleurde bolletjes

Tagt iemand je in een foto of krijg je een e-mail, dan verschijnt er een gekleurd bolletje bij het icoontje van de app. Zo’n melding maakt ons nieuwsgierig: we willen graag weten wat er gebeurd is. Bij sommige toestellen zijn de bolletjes ook rood: een kleur die een soort stressreactie in onze hersenen triggert. We willen niks liever dan die bolletjes snel te laten verdwijnen, door de app te openen.

Eindeloos kunnen scrollen

Wellicht herken je het wel: je wil even iets opzoeken op Facebook en plots ben je al 20 minuten aan het scrollen door je feed. Dat is niet toevallig. Op sociale media kan je doorgaans non-stop blijven scrollen, in de hoop dat je iets interessants tegenkomt. Je kan als het ware eindeloos jagen naar informatie, en dat doen we als nieuwsgierige beestjes maar al te graag.

Blauwe vinkjes

Als iemand op WhatsApp je berichtje gelezen heeft, krijg je twee blauwe vinkjes te zien. Daardoor verwachten we niet alleen dat anderen zo snel mogelijk reageren, het zorgt er ook voor dat we zelf sneller een berichtje terugsturen. Je kan dit voorkomen door de vinkjes uit te schakelen bij je instellingen. 

Autoplay

Filmpjes op je tijdlijn beginnen vaak vanzelf te spelen, zonder dat je eerst op ‘play’ klikt. Ook dat is een techniek om je aandacht vast te houden. Voor je het weet ben je al naar je vijfde kattenfilmpje aan het kijken! Gelukkig kan je dit eveneens uitzetten bij je instellingen.

‘Je vriend is aan het typen …’

Als je met iemand aan het chatten bent, krijg je in veel apps een standaardzin of drie puntjes te zien wanneer de ander aan het typen is. Daardoor ben je geneigd te wachten op het antwoord van die persoon, terwijl je je smartphone anders sneller weer aan de kant zou leggen.

Stories

In apps als Instagram, Facebook, WhatsApp en zelfs LinkedIn kunnen gebruikers zogenaamde ‘stories’ delen: foto’s en filmpjes  die maar 24 uur te bekijken zijn. Heeft iemand een nieuwe story gedeeld? Dan wil je die natuurlijk snel openen, want anders heb je ‘m gemist!

56%

Vlamingen

vinden sociale media te tijdrovend. Lees meer.

31%

Vlamingen

vinden zichzelf te afhankelijk van zijn of haar smartphone. Lees meer.

Maakt de smartphone ons gelukkig?

Het zal je misschien verbazen, maar in zekere zin maakt je smartphone je wel degelijk gelukkig. De trucjes hierboven kunnen je hersenen helpen aan een shotje van het gelukshormoon dopamine: een neurotransmitter die ook vrijkomt als je sport, seks hebt of xtc gebruikt.

Je lichaam produceert dopamine wanneer je brein je voor iets wil belonen. Er zijn sociale beloningen, beloningen bij de jacht en intrinsieke beloningen. En ja, je smartphone geeft je brein een duwtje in de rug om je op al die vlakken te belonen!

  • Sociale beloningen. Sociale beloningen zijn het gevolg van sociaal contact. De blauwe WhatsApp-vinkjes zorgen ervoor dat iemand sneller zal antwoorden op je bericht, waarna je brein dopamine aanmaakt.
  • Beloningen bij de jacht. Doordat er geen einde komt aan je tijdlijn, kan je eindeloos ‘jagen’ naar informatie. Uiteindelijk zal je wel iets boeiends zien of lezen en beloond worden voor je vangst. Psychologisch is dit vergelijkbaar met het experiment van Skinner, waarbij duiven beloond worden bij hun jacht op snoepjes.
  • Intrinsieke beloningen. Dit zijn beloningen die we onszelf geven als we iets goeds hebben gedaan, zoals het herstellen van de orde. App-ontwikkelaars weten dat als ze de orde op je startscherm verstoren met een pushbericht, je geneigd bent om die melding weg te werken.

Waarom je brein niet kieskeurig is

Alles wat nieuw is, prikkelt ons brein. Ja, zelfs een klaagmail van een lastige klant zet je dopaminecircuit in gang! Zelfs al ervaar je dat mailtje als vervelend, toch houden je hersenen ervan. Dat heeft te maken met ons primitieve instinct: toen we nog in grotten leefden, kon de drang naar het nieuwe onze overlevingskansen vergroten.

Met dopamine valt geld te verdienen

Dat dopamine een belangrijke rol speelt bij het succes van een app, is iets dat neurowetenschappers Ramsay Brown en Dalton Combs al in 2008 goed doorhadden. Daarom richtten ze Dopamine Labs op: een start-up die de juiste technologie ontwikkelt om een bepaalde app zoveel mogelijk dopamine te doen opwekken, waardoor ze aantrekkelijker en winstgevender wordt.

Gepubliceerd op 13 april 2021