6 goede redenen om les te geven over propaganda

Dit artikel is deel van Propaganda

Propaganda is een vorm van media-inhoud die je als leerkracht beter niet links laat liggen in de klas. Ontdek 6 goede redenen om leerlingen weerbaar te maken tegenover propaganda.

Ook vandaag bestaat propaganda nog

Te veel mensen denken dat propaganda iets is uit het verleden, iets waar enkel nazi-Duitsers mee aan de slag gingen. Toch is propaganda iets van alle tijden. Ook vandaag kunnen jongeren er op talloze manieren mee in aanraking komen. Sterker nog, die kans is zelfs groot: door sociale media kan propaganda zich sneller dan ooit verspreiden, vaak in de vorm van memes.

Propaganda is niet altijd eenvoudig te herkennen

Propaganda kan veel verschillende vormen aannemen. Soms lijkt het eerder op nieuws, informatie of entertainment. Het is dus niet altijd duidelijk dat we met propaganda te maken hebben. Zeker als we het eens zijn met de berichtgeving, zullen we niet meteen de link leggen met propaganda. Het is belangrijk dat jongeren weten hoe ze propaganda kunnen herkennen, zodat ze alert kunnen zijn voor de inhoud van het bericht.

Propaganda onderdrukt de kritische geest

Propaganda roept vaak sterke emoties op, zoals angst, woede of verdriet. Dat is namelijk een doeltreffende techniek om mensen te overtuigen: dergelijke emoties verhinderen dat we helder en rationeel nadenken over het bericht. De kritische geest wordt onderdrukt, waardoor we onjuiste informatie sneller voor waar aannemen. En een kritische ingesteldheid is juist een cruciaal onderdeel van mediawijsheid.

Propaganda en reclame zijn nauw verweven

Reclame en propaganda zijn niet hetzelfde: het doel van reclame is om geld op te brengen, terwijl het doel van propaganda is om de publieke opinie te beïnvloeden. Toch hebben ze iets met elkaar gemeen: beide willen ze het publiek overtuigen. Vaak worden daarbij ook dezelfde technieken gebruikt. Jongeren moeten begrijpen wanneer informatie bedoeld is om hen te overtuigen, of het nu over reclame gaat of over propaganda.

Propaganda maakt deel uit van het democratisch proces

Zodra jongeren oud genoeg zijn om hun politieke stem te laten gelden, speelt propaganda daarbij een belangrijke rol. Politieke debatten op televisie, advertenties op sociale media en verkiezingsaffiches in het straatbeeld: ze kunnen ons stemgedrag beïnvloeden. Leren over propaganda is in die zin een onderdeel van burgerschapsvorming.

Propaganda houdt reële risico’s in

Propaganda kan het vertrouwen van mensen destabiliseren, verwarring creëren en waarnemingen verdraaien. Ook kunnen individuen of bevolkingsgroepen schade oplopen ten gevolge van propaganda, bijvoorbeeld wanneer het leidt tot haatspraak of (in extreme gevallen) tot moord.

Lesgeven over propaganda

Wil je lesgeven over propaganda of complottheorieën in de klas? Houd deze tips in je achterhoofd.

Propaganda: 9 educatieve lesideeën

Wil je concrete tips om je lessen voor te bereiden? Laat je inspireren door deze educatieve lesideeën.

Lees verder

Gepubliceerd op 1 september 2021