Cijfers over digitale inclusie in Vlaanderen

Toegang tot internet en toestellen

De meeste Vlaamse huishoudens hebben internet, maar niet iedereen. Zo heeft 5% van de Vlaamse huishoudens thuis geen internetverbinding. Bij gezinnen met een laag inkomen loopt dit cijfer op tot 13%. 

Ook de kwaliteit van de internetverbinding speelt een rol. Een op vijf Vlamingen (20%) geeft aan dat ze geen beter vast internet kunnen betalen. Bij gezinnen met een laag inkomen is dat bijna een derde (30%). 

Toegang gaat bovendien niet alleen over internet, maar ook over toestellen. 15% van de Belgische internetgebruikers gaat enkel online via een smartphone. Bij gezinnen met een laag inkomen is dat zelfs een 1 op de 4 personen (25%). Dat is problematisch, want wie enkel via de smartphone surft, gebruikt minder vaak essentiële digitale diensten. Bijna de helft van hen (46%) doet dat helemaal niet.

Gebruik van essentiële digitale diensten

Essentiële digitale diensten zijn digitale toepassingen die belangrijk zijn om mee te kunnen doen in de samenleving: bankieren, gezondheidszorg, administratieve procedures en e‑handel. Wie ze niet kan gebruiken, loopt het risico uitgesloten te worden van sociale rechten, zorg of commerciële kansen.

In Vlaanderen gebruikt de meerderheid essentiële digitale diensten: 85% van de Vlamingen doet aan online bankieren, 83% koopt en/of verkoopt online en 81% gebruikt digitale overheidsdiensten. Het aantal Vlamingen dat online gezondheidsdiensten gebruikt ligt wat lager (68%), maar groeit wel het sterkst. 

Toch blijft fysieke bereikbaarheid belangrijk. De meeste Vlamingen verkiezen een combinatie van digitale dienstverlening en fysieke dienstverlening, omdat het verdwijnen van loketten en ingewikkelde digitale procedures nog steeds obstakels vormen.

Daarnaast is de toegankelijkheid van digitale diensten niet vanzelfsprekend. Slechts iets meer dan de helft (56%) van de Vlamingen vindt digitale technologie gemakkelijk in gebruik. De moeilijke woorden (29%), de lay-out of werking die veranderen (27%) en de taal (22%) maken het voor sommigen lastig. 31% van de Vlamingen geeft aan dat ze websites van overheden duidelijk en toegankelijk vinden. 

Digitale competenties 

De digitalisering van de samenleving betekent niet automatisch dat iedereen ook over de juiste vaardigheden beschikt. Zo heeft 35% van de Vlamingen zwakke digitale vaardigheden. Bij laagopgeleiden is dat zelfs 53%. Dat betekent dat ze geen enkele activiteit uitvoeren op ten minste één van vijf domeinen:

Attitudes tegenover technologie

Vlamingen staan overwegend positief ten opzichte van technologie. Twee op drie (65%) vindt dat digitale technologieën ons leven gemakkelijker en comfortabel maken en 59% vindt technologieën gebruiken leuk. De meeste mensen geloven ook dat ze problemen zelf kunnen oplossen (57%) of de vaardigheden kunnen aanleren die daarvoor nodig zijn (87%).

Toch bestaan er ook zorgen. Een op vijf (18%) vertrouwt digitale technologie niet, een kwart (26%) twijfelt soms om toepassingen te gebruiken uit angst om fouten te maken, en meer dan de helft (56%) vindt dat innovaties te snel na elkaar komen. Dat zorgt voor druk om mee te blijven, zowel vanuit de omgeving (68%) als vanuit de maatschappij (41%).

Ondersteuningsnetwerk

Voor wie niet helemaal mee is, blijft ondersteuning belangrijk. 63% van de Vlamingen kan bij familie of vrienden terecht voor hulp. Evenveel mensen (63%) helpen zelf anderen wanneer die digitale problemen ervaren. Formele hulpbronnen blijven dus belangrijk om iedereen te ondersteunen, zeker voor wie geen sterk sociaal netwerk heeft.

Digitale inclusie gaat verder dan toegang tot internet. Het gaat ook om toegankelijkheid, vaardigheden, vertrouwen en ondersteuning. Vlaanderen boekt vooruitgang, maar een aanzienlijke groep blijft kwetsbaar. Blijven inzetten op digitale inclusie is dus cruciaal om iedereen mee te nemen in de digitale samenleving.