De Digital Services Act is een Europese wet die regels oplegt aan bepaalde digitale diensten om de online omgeving veiliger, voorspelbaarder en betrouwbaarder te maken.
Wat is de Digital Services Act?
De Europese Unie heeft de voorbije jaren verschillende wetten ingevoerd om jouw grondrechten online beter te beschermen. Een van de belangrijkste is de Digital Services Act (DSA) of de Digitaledienstenverordening. Maar wat betekent die wet precies?
Op deze pagina:
Op welke diensten is de DSA van toepassing?
De DSA geldt voor bepaalde digitale diensten die Europese gebruikers bereiken, ook als het bedrijf buiten de EU gevestigd is. Denk aan:
- Sociale media zoals TikTok en Instagram
- Zoekmachines zoals Google Search en Bing
- Online marktplaatsen zoals Vinted en Zalando
- App stores zoals App store en Play store
- Clouddiensten zoals Microsoft OneDrive en Dropbox
- Boekingsplatformen zoals Booking.com en AirBnb
- …
Voor de zeer grote online platformen en zoekmachines met meer dan 45 miljoen gebruikers in de EU, gelden striktere regels dan voor kleinere platformen.
Wat is het doel van de DSA?
Illegale inhoud aanpakken
Platformen moeten sneller optreden tegen illegale inhoud en handelingen zoals haatspraak, oplichting, discriminatie en seksuele uitbuiting:
- Platformen moeten het gemakkelijk maken om illegale inhoud te melden.
- Platformen moeten met prioriteit meldingen behandelen van ‘trusted flaggers’: organisaties die aangetoond hebben dat zij illegale inhoud op een objectieve manier aanpakken, zoals Europol, INHOPE en Child Focus.
- Platformen moeten gebruikers schorsen als ze vaker illegale inhoud plaatsen.
- Platformen waarop gebruikers iets kunnen kopen, verkopen of huren, moeten ervoor zorgen dat die verkopers traceerbaar zijn: gebruikers moeten kunnen achterhalen wie de verkoper is.
- ...
Meer transparantie
Platformen moeten duidelijker uitleggen hoe hun systemen, regels en aanbevelingen werken, zoals over:
- Platformen moeten in hun algemene voorwaarden duidelijk aangeven wat mag en niet mag en hoe het platform content modereert.
- Als het platform inhoud van een gebruiker verwijdert, moet het uitleggen waarom.
- Als een gebruiker het niet eens is met die beslissing, kan die via het platform zelf of via een onafhankelijke dienst een klacht indienen.
- Platformen moeten duidelijker maken als iets reclame is, en van wie de reclame komt.
- Gebruikers moeten kunnen zien waarom ze een advertentie krijgen.
- Gepersonaliseerde reclame op basis van gevoelige gegevens is verboden.
Platformen moeten uitleggen hoe hun aanbevelingssystemen werken.
Betere bescherming van minderjarigen
Platformen moeten passende maatregelen nemen om kinderen en jongeren te beschermen en de platformen veiliger en privacy-vriendelijker te maken. De Europese Commissie stelde aanbevelingen op als een soort richtlijn over hoe platformen hun verplichtingen kunnen naleven:
- Platformen mogen kinderen en jongeren geen advertenties tonen op basis van hun persoonlijke en gebruiksgegevens.
- Platformen moeten rekening houden met de veiligheid van kinderen en jongeren bij de ontwikkeling van hun diensten, niet pas achteraf.
- Platformen moeten de leeftijd van gebruikers checken. Hoe ze dat doen hangt af van de risico’s die platformen bieden: hoe meer risico, hoe betrouwbaarder de check moet zijn. Enkel je geboortedatum opgeven zal niet meer volstaan.
- De standaardinstellingen van platformen moeten veilig zijn voor minderjarigen, zo moeten hun profielen automatisch privé zijn.
- Platformen moeten functies die bijdragen aan overmatig gebruik uitschakelen, zoals streaks, pushmeldingen en autoplay.
- …
Online risico's verminderen
De zeer grote online platformen en zoekmachines (VLOPs) met meer dan 45 miljoen gebruikers in de EU hebben meer bereik en invloed, en hebben daarom meer verantwoordelijkheden.
Zij moeten een analyse uitvoeren van risico’s die hun platformen meebrengen voor gebruikers, zoals:
- de verspreiding van desinformatie
- de mogelijke schade voor minderjarigen
- manipulatie van democratische processen
Om die risico’s te beperken, moeten ze gepaste maatregelen nemen en regelmatig bekijken of die maatregelen werken.
Wie controleert de DSA?
De Europese Commissie controleert de zeer grote online platformen zoals TikTok en Instagram. Als die platformen de wet niet blijken na te leven, kunnen ze geldboetes opleggen en de platformen verplichten maatregelen te nemen om de inbreuk aan te pakken.
In Vlaanderen zien het BIPT en de Vlaamse Regulator voor de Media erop toe dat de Belgische platformen de regels volgen. Ook zij kunnen sancties opleggen aan platformen als ze de wet niet naleven. Zij duiden ook 'trusted flaggers' aan, die illegale inhoud kunnen melden.
Hoe kan ik een inbreuk op de wet melden?
Merk je op dat een online platform de DSA niet naleeft? Dan kan je in bepaalde gevallen een klacht indienen bij het BIPT.
Meer weten?
- BIPT - Nationale coördinator voor de implementatie van de DSA
- Handhavingskader van de DSA - Europese Commissie
- Richtsnoeren voor de bescherming van minderjarigen - Europese Commissie
- Veelgestelde vragen over de DSA beantwoord - Europese Commissie