Wat is phishing en wat kan je doen?

Vraag jezelf af of het logisch is dat je dit bericht krijgt. Ontving je een mailtje van de pakjesdienst, maar heb je geen pakje besteld? Of krijg je een sms van een bekende met een nieuw nummer? Dubbelcheck dit dan via de officiële contactgegevens van de persoon of instantie.

Je bankgegevens doorgeven via sms of e-mail? Die vraag zal je nooit krijgen van een legitieme organisatie. Banken en andere instanties zullen je altijd vragen om zelf naar hun website te surfen, en dus niet via een link.

Oplichters verleiden je graag met een aantrekkelijk aanbod. Beweert de afzender dat je een indrukwekkende prijs of een geldbedrag hebt gewonnen? En moet je daar nog even wat gegevens voor invullen? Dan is het vast te mooi om waar te zijn.

Frons je wenkbrauwen als je gevraagd wordt om iets met haast te doen. Je moet bijvoorbeeld ‘dringend’ een betaling doen als je een boete wil vermijden of je moet ‘snel’ je bankgegevens invullen om die mooie cadeaubon te bemachtigen.

Valse berichten worden vaak gestuurd vanuit een e-mailadres met fouten of rare tekens, zoals een foute schrijfwijze van de bedrijfsnaam. Vergelijk daarom het e-mailadres met een oudere en echte mail van het bedrijf, als je die nog hebt.

Valse berichten bevatten vaak een link waarop je moet klikken. Deze link leidt dan naar een website waar je vertrouwelijke gegevens moet invullen. Oplichters doen hun best om deze online omgeving betrouwbaar te doen overkomen: de website vertoont bijvoorbeeld veel gelijkenissen met de betaalomgeving van je bank.

Ga na of de domeinnaam van de link wel klopt: er is een verschil tussen www.kbc.be en www.kbc.bank.be. In het eerste geval zit je op de officiële website van KBC, in het andere geval niet.

Verkorte links kan je checken via www.checkjelinkje.nl. 

Frauduleuze berichten worden meestal naar een groot aantal mensen tegelijk gestuurd. Ze spreken je vaak niet aan bij naam, maar bevatten een vage aanspreektitel (bv. ‘Beste’) of zelfs gewoon je e-mailadres. 

Let op: als een e-mail je aanspreekt bij naam, is die mail niet automatisch betrouwbaar. Soms kennen oplichters je naam wel, en doen ze opzoekingswerk om te weten waar je in zou trappen.

Vroeger stonden er vaak taalfouten in phishingberichten. Intussen kunnen oplichters beter schrijven of gebruiken ze AI om betrouwbaar over te komen. Toch kan je nog altijd rare zinsconstructies of spelfouten tegenkomen. In de communicatie van officiële instanties gebeurt dit bijna nooit.

Niet alle e-mails in je spamfolder zijn ook effectief spam. Toch is het een goede maatstaf om valse berichten meteen te herkennen. Verdachte e-mailadressen staan immers op de zwarte lijst van je mailprovider, waardoor ze als ongewenst beschouwd worden.

Clickbait is een veelgebruikte techniek om je aandacht te vangen. Verspreiders van nepnieuws bedenken bijvoorbeeld aantrekkelijke en veelbelovende titels voor hun artikels, zodat je erop zou klikken als je ze tegenkomt op sociale media.

Ook oplichters maken graag gebruik van deze techniek om je een e-mail te doen openen of op een link te doen klikken. Denk: ‘Ben jij dit op deze foto?’ of ‘Dit las ik over jou’.